اگر بگوئيد اين دو را از راه حدوث عالم به دست آورده‌ايم خواهيم گفت دور است و محال . اگر بگوييد اين‌ها را به دو استدلال و چهار مقدمه ديگر تحصيل كرده‌ايم ، نقل كلام به آنها مىشود و همين‌طور يا دور است و محال ، و يا تسلسل است كه سلسلهء قضايا و مقدمات تا بىنهايت خواهد رفت ، سرانجام هم به هيچ معلومى نخواهيم رسيد ، زيرا دور و تسلسل هردو باطلند . پس ما قضاياى بديهيه‌اى داريم كه همه قضاياى نظرى به آنها منتهى مىشود به حكم ( كل ما بالعرض لا بّد ان ينتهى الى ما بالذات ) . قضاياى بديهيه كه مواد و مبادى اقيسه و مقدمات مطالب و استدلالات ناميده مىشود و هر استدلال بايد به آنها منتهى شود عبارتند از هشت صنف : 1 . يقينيات . 2 . مظنونات . 3 . مشهورات . 4 . وهميات . 5 . مسلمات . 6 . مقبولات . 7 . مشبهات . 8 . مخيلات . اين هشت صنف را ، در مقدمه با شعب مختلف آن ( كه احيانا بعض از آن‌ها اصناف دارند ) بيان مىكنيم .